TCMB: M3 para arzı Temmuz'da yıllık yüzde 30,5 büyüdü

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Temmuz 2026 dönemine ilişkin Parasal Gelişmeler Raporu yayımlandı.

Rapora göre geniş para arzı M3’teki yıllık büyüme, önceki aya göre 0,5 puan artarak yüzde 30,5’e yükseldi. En dar para tanımı olan M1’in yıllık büyüme oranı ise 2,7 puan artışla yüzde 37,3 seviyesine çıktı.

Parasal sektör tarafından hanehalkına verilen kredilerin yıllık artış hızı Temmuz 2026’da 2,5 puan gerileyerek yüzde 41,6 olarak gerçekleşti. Finansal olmayan kuruluşlara verilen kredilerin yıllık artış hızı ise 0,2 puan yükselerek yüzde 34,4 oldu.

Rapora göre geniş para arzı M3, Temmuz ayında bir önceki aya kıyasla 1 trilyon 172,4 milyar lira artarak 31 trilyon 270,9 milyar liraya ulaştı.

M1 para arzı ise aynı dönemde 280,1 milyar liralık artış gösterdi. M1’deki yükselişte özellikle vadesiz yabancı para mevduatlardaki artış etkili oldu.

M3’ün aylık yüzde 3,9 oranındaki büyümesinde en yüksek katkıyı yüzde 1,4 ile vadeli TL mevduatlar sağladı. Vadeli yabancı para mevduatların katkısı yüzde 0,3 olurken, vadesiz yabancı para mevduatlar yüzde 0,5, vadesiz TL mevduatlar ise yüzde 0,3 katkı yaptı.

M3 para arzındaki yıllık büyümenin bileşenleri incelendiğinde, en yüksek katkının vadeli mevduatlardan geldiği görüldü.

Temmuz ayında M3’teki yıllık yüzde 30,5’lik büyümeye vadeli mevduatlar 16,7 puan katkı sağladı. Vadesiz mevduatların katkısı ise 9,8 puan oldu. Diğer para arzı bileşenlerinin katkısı daha sınırlı kaldı.

Toplam M2 para arzı Temmuz itibarıyla 28 trilyon 148,8 milyar lira olurken, M1 para arzı 10 trilyon 976,4 milyar lira olarak kaydedildi. M2-M1 kalemi ise 17 trilyon 172,4 milyar lira seviyesinde gerçekleşti.

M3’teki yıllık büyümenin karşılık kalemlerine yansıması incelendiğinde, büyümenin önemli bölümünün özel sektörden alacaklardaki artıştan kaynaklandığı görüldü.

Temmuz ayında M3’teki yıllık büyümeye özel sektörden alacaklar yüzde 26,9 puan katkı yaptı. Genel yönetimden alacakların katkısı yüzde 4,6, banka dışı finansal kuruluşlardan alacakların katkısı yüzde 1,3 ve net dış varlıkların katkısı yüzde 0,4 oldu.

Diğer kalemler ise yıllık büyümeye yüzde 2,7 oranında azaltıcı yönde katkı verdi.

Aylık bazda değerlendirildiğinde ise M3’teki yüzde 3,9’luk büyümenin yüzde 3,4’ü özel sektörden alacaklardaki artıştan kaynaklandı.

Genel yönetimden alacaklar yüzde 0,6, banka dışı finansal kuruluşlardan alacaklar yüzde 0,2 ve net dış varlıklar yüzde 0,05 katkı sağladı. Diğer kalemler ise büyümeyi yüzde 0,3 aşağı çekti.

TCMB verileri, Temmuz ayında para arzındaki genişlemenin temel olarak mevduat artışı ve özel sektöre yönelik alacaklardaki yükseliş üzerinden gerçekleştiğine işaret etti.